De gemeenten werken volgens het duale bestuursstelsel. De doelstelling van het dualisme is om de afstand tussen burgers en het gemeentebestuur te verkleinen. Een herverdeling van taken tussen de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders heeft tot doel burgers meer helderheid in het besturen van de gemeente te geven.
De raad staat los van het college van burgemeester en wethouders. Beide bestuursorganen hebben een verschillende rol bij het besturen van de gemeente gekregen. Het college van burgemeester en wethouders krijgt ondersteuning van de gemeentesecretaris. De griffier ondersteunt de gemeenteraad. De burgemeester is voorzitter van de gemeenteraad en voorzitter van het college van burgemeester en wethouders.
Bij het besturen van de gemeente is het primaat nadrukkelijk bij de gemeenteraad neergelegd. De raad bepaalt in hoofdlijnen de koers. Het college van burgemeester en wethouders voert zijn taken uit binnen deze hoofdlijnen.
Op basis van het duale bestuursmodel beweegt de gemeenteraad zich op een drietal terreinen:
- de kaderstelling (het aangeven van de hoofdlijnen);
- de controle van het college van burgemeester en wethouders op de uitvoering;
- de volksvertegenwoordiging.
