Putten kiest voor gedeeltelijk ondertekenen Aanpak Veluwe
Het Rijk, de provincie Gelderland, de waterschappen en de gemeenten starten met de uitvoering van de Aanpak Veluwe. Hiervoor stelt het kabinet 300 miljoen euro beschikbaar. Het college van de gemeente Putten heeft dinsdag 16 juni besloten de samenwerkingsovereenkomst en het eerste uitvoeringsplan ook te ondertekenen. Verschillende overheidsorganisaties tekenen de overeenkomst morgen, woensdag 17 juni.
Dinsdagmorgen 16 juni verzamelde een groep Puttense agrariërs zich bij het gemeentehuis van Putten. Zij hebben vervolgens met het gemeentebestuur gesproken en hen opgeroepen de overeenkomst niet te ondertekenen. De agrarisch ondernemers maken zich zorgen over de gevolgen van het plan voor de agrarische sector. De beoogde stikstofreductie en het ontbreken van juridisch vastgestelde reductiemaatregelen roept vragen en zorgen op voor het voortbestaan van de sector. Daarbij geven de agrariërs aan eerst met elkaar over de inhoud te willen spreken voordat de gemeente deze samenwerking aangaat.
Aanpak
Met de voorgestelde aanpak zetten de overheden in op een aanpak die zowel de natuur versterkt als economische ontwikkeling mogelijk maakt. De ondertekening betekent voor nu dat er uitvoering wordt gegeven aan het eerste uitvoeringsplan Aanpak Veluwe. Wanneer er meer duidelijkheid is over waar het Rijk op in wil zetten is er een nieuw weegmoment om wel of niet verder te gaan met de uitvoering van Aanpak Veluwe.
Samenwerking
Het gemeentebestuur van Putten heeft de samenwerking met de agrarisch ondernemers in de gemeente hoog in het vaandel staan en waardeert de betrokkenheid van de sector. Samen scherp op de inhoud waarbij voor het college het plan van Regio Foodvalley leidend is voor de koers die zij willen volgen. Door ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst neemt de gemeente deel aan de gesprekken die deze ontwikkeling mogelijk moeten maken, zonder daarbij afhankelijk te zijn van hetgeen het Rijk aandraagt.
De gemeente Putten heeft besloten het bijbehorende protocol op dit moment niet te ondertekenen. In het protocol staan werkafspraken beschreven die uiteindelijk terecht komen in het uitvoeringsplan. Pas als het uitvoeringsplan definitief is bekijkt het college opnieuw of en hoe zij kan bijdragen aan de Aanpak Veluwe.
1. Waarom is deze Aanpak Veluwe nodig?
Ondernemers rond de Veluwe ervaren onvoldoende perspectief omdat zij niet door kunnen ontwikkelen doordat vergunningverlening grotendeels stilligt. Agrariers willen graag vooruit maar kunnen door de onzekerheid geen stappen zetten. De natuur op de Veluwe staat onderdruk door stikstof, droogte en gebruik van het gebied. Zonder verbetering is er onvoldoende ruimte voor vergunningen en ontwikkelingen. Daarom gaan de overheden en partners samen aan de slag om met agrariers, inwoners en ondernemers uit het gebied te werken aan stikstofreductie, hydrologie en natuurherstel.
2. Waarom wordt nu een eerste tranche vastgesteld en niet een compleet uitvoeringsplan?
Met hun handtekening maken de overheden een belangrijke eerste stap: de Aanpak Veluwe gaat van start. Ze beginnen direct met de uitvoering, maar houden ook de ruimte om de aanpak verder uit te werken en bij te sturen. Dat doen ze op basis van gesprekken met betrokken partijen en de maatregelen die de Taskforce nog uitwerkt. In september wordt een geheel uitvoeringsplan vastgesteld, welke jaarlijks wordt aangepast.
3. Wat willen de overheden bereiken?
We werken aan 2 doelen:
- Een levendig buitengebied waar mensen kunnen wonen, werken en ondernemen
- Sterkere en gezondere natuur op en rond de Veluwe
Zo ontstaat er weer ruimte om vergunningen te verlenen aan inwoners en ondernemers.
4. Wat betekent dit voor ondernemers?
Ondernemers en boeren krijgen weer perspectief. Met de juiste ondersteuning en vergunningen kunnen zij hun bedrijf verder ontwikkelen. Van ondernemers vragen we wel een bijdrage: bijvoorbeeld aan het verminderen van stikstof, het herstel van de natuur of het verbeteren van de waterhuishouding.
In 2026 werken de overheden het uitvoeringsplan verder uit samen met betrokken partijen. In 2027 komen er concrete regels en ondersteuning via de Omgevingswet. Per sector zoals, landbouw, recreatie & toerisme en industrie, wordt dan duidelijk wat er van ondernemers verwacht wordt en welke hulp zij kunnen krijgen.
Voor boeren kan het gaan om aanpassingen in de bedrijfsvoering, het toepassen van nieuwe technieken of, als ze dat zelf willen, het stoppen met hun bedrijf.
5. Wat gebeurt er concreet in de eerste periode?
Er worden maatregelen gestart voor:
- Vermindering van uitstoot
- Herstel van natuur en water
- Ondersteuning van ondernemers en projecten
6. Is deelname verplicht voor de gehele Aanpak Veluwe?
Het plan van de eerste tranche voor 2026/2027 gaat uit van vrijwillige deelname en biedt perspectief voor ondernemers binnen de gestelde doelen.
Binnen de aanpak Veluwe wordt uiteindelijk voor het gehele uitvoeringsplan nagedacht hoe stikstofnormen kunnen worden vastgelegd en wordt dan verplichtend. Natuurherstel is een voorwaarde in onze wetgeving, zonder aantoonbaar herstel zal de rechter elke ontwikkeling blijven blokkeren. Natuurherstel en stikstofreductie is dus ook een sleutel om juridisch weer ruimte te creëren voor vergunningen en ontwikkelingen mogelijk te maken. Om dat juridisch aan te tonen gaan we voor stikstofreductie uiteindelijk, in overleg met de sectoren, normen vastleggen in de omgevingsverordening.
In de aanpak Veluwe wordt de ondernemer centraal gesteld. Uitgangspunt is dat de ondernemer zelf kan bepalen hoe hij wil werken aan stikstofreductie, met ondersteuning vanuit de overheden. Zo kan de agrariër vanuit vakmanschap bepalen wat voor zijn bedrijfssituatie de beste stap is.
7. Wanneer merken we effect?
De aanpak is een meerjarig programma. Resultaten worden stap voor stap zichtbaar en worden continu gemonitord.
8. Wat betekent dit voor vergunningen?
Vergunningverlening kan weer mogelijk worden als er aantoonbare vooruitgang is in stikstofreductie, natuurherstel en waterkwaliteit. Vergunningverlening rond de Veluwe kan weer breder loskomen als er beleid is vastgesteld in de omgevingsverordening en omgevingsprogramma, en er een landelijk maatregelenpakket is vastgesteld. Dat zal op zijn vroegst in 2027 of 2028 zijn. De provincie maakt ondertussen via de extern/intern salderingsregels met mate vergunningverlening mogelijk, afhankelijk van de situatie van het bedrijf.
9. Aan de overheden de PAS-melders om de Veluwe legaliseren?
Onderdeel van de Aanpak Veluwe is om de PAS-melders rondom de Veluwe te legaliseren zodra dit mogelijk is.
10. Hoe verhoudt deze eerste tranche zich tot het maatregelenpakket van de Taskforce Landbouw Natuur en Stikstof?
De overheid wil snel aan de slag in het landelijk gebied rond de Veluwe. Daarom is een eerste stap in het uitvoeringsplan vastgesteld. Eind juni komt de Taskforce met een pakket aan maatregelen. Daarna wordt dit gelijk verder uitgewerkt en afgestemd, waarna het volledige plan snel wordt vastgesteld. Het plan wordt daarna elk jaar bijgewerkt.
Dit is een aanpak voor de lange termijn: het programma loopt minimaal 10 jaar. Het werk wordt stap voor stap opgepakt, zodat we kunnen bijsturen waar nodig. Zo blijven we aansluiten bij wat ondernemers en de Veluwe nodig hebben.
11. Hoe verhoudt deze eerste tranche zich tot de lange termijn?
De aanpak is onderdeel van een programma dat minimaal 10 jaar loopt. De uitvoering gebeurt in stappen (tranches), zodat er ruimte is om bij te sturen.
12. Hoeveel geld is beschikbaar en waarvoor?
Er is maximaal € 300 miljoen beschikbaar vanuit het Rijk. Deze middelen worden ingezet voor maatregelen zoals emissiereductie, natuurherstel en beekdalherstel, en voor ondersteuning en uitvoering. In 2026 komen er subsidie's voor technische stalmaatregelen, een landelijke beeindigingsregeling, en subsidie voor bekalking.
13. Hoe wordt dit geld verdeeld?
De verdeling is indicatief: voor de Veluwe gaat het om:
- Extensivering en vrijwillige beëindiging grondgebonden veehouderij: circa 47%
- Bedrijfsgerichte maatregelen zoals technische maatregelen, managementmaatregelen: circa 30%
- Gebieds- en systeemmaatregelen gericht op natuurherstel en hydrologie: circa 15%
- Maatwerk, ondernemersgerichte maatregelen en monitoring: circa 8%
Deze begroting wordt nog vertaald naar een uitvoeringsprogramma voor 2026/2027 met daarin concrete subsidie's, ondersteuning voor ondernemers en projecten.
14. Wat betekent het dat de Eerste Kamer de begroting LVVN nog moet goedkeuren?
De 300 mln is opgenomen in de begroting 2026 van LVVN. Die ligt op dit moment voor goedkeuring voor in de Eerste Kamer. Het ministerie kan de middelen pas echt uitgeven als de begroting is aangenomen. Alle voorbereidingen om ook snel te kunnen uitkeren aan de provincie Gelderland, die als regiokassier gaat optreden, zijn al genomen. We verwachten in de uitvoering geen vertraging hierdoor. De provincie Gelderland heeft middelen beschikbaar om in de tussentijd door te kunnen gaan.
15. De financiële tabellen in de hoofdtekst en de bijlage van het Uitvoeringsplan zijn niet precies hetzelfde. Wat is er met de € 7 miljoen die beschikbaar is voor het meetnetwerk?
Binnen het pakket van € 300 miljoen is € 7 miljoen beschikbaar voor verdere uitbouw van het meetnetwerk voor stikstof wat is opgebouwd vanuit de regiodeal Foodvalley. Afgesproken is dat dit meetnetwerk onderdeel is van het landelijke meetnetwerk. Op die manier zorgen we er voor dat de kennisopbouw, de systemen en de methodieken die we gebruiken landelijk en regionaal goed op elkaar aansluiten. De financiering van het landelijke meetnetwerk gaat via de LVVN-begroting, er is voor gekozen om de € 7 miljoen vanuit het pakket van de Aanpak Veluwe hier op de LVVN-begroting aan toe te voegen. Vandaar dat er maximaal nog € 293 miljoen naar de regiokassier, de provincie Gelderland, gaat en niet € 300 miljoen. Dit is de reden dat de tabel met daarin de besteding van het pakket optelt tot € 300 miljoen en de tabel in de bijlage die aangeeft wat er naar de regiokassier gaat tot € 293 miljoen.